شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان

تصویر روز

آخرین اخبار

یادداشت؛

معلولیت شهری یا ناتوانی معلولان!

تصاویر خبری استان سمنان با شبکه اطلاع رسانی مرآت
فضاهای شهری بستر زندگي و فعاليت شهروندان است و آن بخش از جامعه كه به سبب ناتوانی جسمی - حركتي، عملاً از استفاده از فضاهای شهری محروم گشته، علت را نه در «معلول بودن شهر» كه در «معلول بودن خويش» جستجو مي كند.

به گزارش خبرنگار مرآت، بخشی از زندگی روزمره شهروندان در محیط های شهری سپری می شود؛ بنابراین لازم است فضاهای شهری به لحاظ امکانات کمی و کیفی قابلیت پذیرش طیف متنوعی از افراد جامعه را در ساعات مختلف شبانه روز داشته باشد و دلایل بسیاری ازجمله نامناسب بودن محیط شهری یا ناتوانی جسمی - فیزیکی انسان وجود دارد که حضور درصد زیادی از افراد جامعه در محیط شهری را با محدودیت مواجه می سازد.

یکی از مهمترین مشکلات فضاهای شهری کشور، نامناسب بودن فضاهای آنها در ارتباط با اشخاص دارای معلولیت است که این موضوع در هر دو مورد کالبدی و رفتاری قابل ملاحظه است که اولی ناشی از نتایج برنامه ریزی شهری غیرصحیح و اقدامات عملی شهرسازی و دومین پیامد اجتماعی- فرهنگی ناشی از آن است و از دیدگاه برنامه ریزان شهری، شهر سالم، شهری است که کلیة شهروندان بتوانند از فضاهای آن بهره مند شوند. این فضای شهری باید ارائه دهنده خدمات بیشتر به اقشار آسیب پذیر باشد تا این گروه از صحنه جامعه محو نشوند و به فراموشی سپرده نشوند.

آن بخش از جامعه که به سبب ناتوانی جسمی - حرکتی، عملاً از استفاده از فضاهای شهری محروم گشته است، علت را نه در «معلول بودن شهر» که در «معلول بودن خویش» جستجو می کند و خود را از نزدیک شدن به این فضاهای شهری باز می دارد.

فضاهای شهری بستر زندگی و فعالیت شهروندان است که بیشترین ارتباط را با مردم و محیط زندگی افراد برقرار می کند و با توجه به ویژگی افراد و گروههای سنی، جنسی و اجتماعی باید بتواند محیط امن، سالم، پایدار و جذابی فراهم کند و به شیوه مناسبی به نیازهای مختلف تمام گروه های اجتماع پاسخ دهد.

آنچه در دانش طراحی شهری برای فضاهای شهری ارزش است نقش اجتماعی و تعاملی است که این فضا در زندگی جمعی شهروندان ایفا می کند.

شهرها از فضاهای مختلفی تشکیل می‌شوند که هرکدام برای حمایت و تسهیل برخی از فعالیت‌های فردی و اجتماعی شکل می‌گیرند و با توجه به این که هر فعالیت به فضایی با ویژگی خاص یا قرارگاه رفتاری مناسب نیاز دارد، در صورت عدم وجود برنامه ریزی شهری مناسب، فضای مناسب و عدم شمول کلیه اقشار جامعه، کیفیت بروز فعالیت‌ها دچار مشکل شده و در نهایت موجودیت شهر از جنبه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و هویتی با اختلال روبه رو می‌شود پس با طراحی مناسب فضاهای شهری و مناسب سازی آن، می توان با معلولان در تعامل اجتماعی بود. رفع موانع در شهر، می تواند از اقدامات مهمی باشد که مشارکت هرچه بیشتر معلولان در فعالیتهای اجتماعی و حضور در فضاهای شهری را برای آنان تضمین می کند.

با افزایش جمعیت در شهرهای ایران و به خصوص شهرهای بزرگ، حجم تقاضا برای خدمات عمومی افزایش و متناسب با آن سرانه های مختلف شهری نیز کاهش یافت و افزایش تراکم جمعیت در شهرها، تراکم در ساختمان ها را افزایش داد و از میزان فضاهای عمومی شهرها کاسته شده و بر ساخت و سازهای شهری و مسکونی افزوده شده است.

فضاهای شهری بستر زندگی و فعالیت شهروندان است که بیشترین ارتباط را با مردم و محیط زندگی افراد برقرار می کند و با توجه به ویژگی افراد و گروه های سنی، جنسی، اجتماعی باید بتواند محیط امن، سالم، پایدار و جذابی فراهم کند و به شیوه مناسبی به نیازهای مختلف تمام گروه های اجتماع پاسخ دهد که عدم توجه به نیازهای اصلی و اساسی انسان ها، ادراکات و رفتارهای آنها در زندگی روزمره، در نظر نگرفتن شرایط جسمانی و روانی همه اقشار و سنین جامعه، لحاظ نکردن خصوصیات فرهنگی و اجتماعی افراد و بسیاری از مسائل اساسی از این قبیل در طراحی و برنامه ریزی فضاهای شهری، سبب ایجاد فضاهایی آسیب پذیر و مشکل دار شده که تنها تعداد معدودی از افراد در خود جای می دهد و از آنجا که ثمره این نوع طراحی، فضاهایی است که برچسب عملکرد خاصی بر آنها زده می شود و تامین کننده همه خواسته ها و نیازهای مردم نیستند؛ بنابراین، مورد استقبال لازم و کافی قرار نگرفته و زمینه بروز سایر فعالیت ها در آنها تضعیف می شود.

 ارزیابی فضاهای عمومی با توجه به نیازهای معلولان و جانبازان و برنامه ریزی برای آن، یکی از ضروریات هر جامعه به خصوص جامعه ماست که بعد از جنگ تحمیلی با جمع کثیری از جانبازان و معلولان مواجه شده است. مناسب سازی فضاهای شهری و بهبود قابلیت دسترسی و تحرک افراد دارای معلولیت در کاهش فقر بسیار مهم می کند. همه افراد معلول در کشورهای در حال توسعه جهان، به ویژه کشور ما، از میزان بالای شیوع فقر و عدم دسترسی به فرصت های برابر اجتماعی و اقتصادی و بالتبع آن نامناسب بودن فضاهای شهری رنج می برند. تلاش برای کاهش فقر معلولان از طریق بهبود قابلیت دسترسی با تمرکز بر روی مناسب سازی فضاهای عمومی شهری بویژه ترافیک و حمل و نقل عمومی شهری امکان پذیر است؛ بنابراین، نیازهای اساسی معلولان و جانبازان از جمله تحرک، دسترسی به فضاهای شهری و نیازهای حسی و حرکتی آنان نباید در فضاهای شهری نادیده گرفته شوند.

حضور معلول در جامعه و مشارکت اجتماعی او الزامی است. اما مسئله مهم این است که فضای عمومی شهری مناسب برای تردد معلولین نیست و در ایران لزوم ساماندهی فضاهای شهری برای معلولین حسی و حرکتی بسیار ضروری به نظر می رسد؛ زیرا از طرفی وضعیت شهرهای ما، خیابان ها، پیاده روها، اماکن عمومی، فضاهای رفاهی، سرویس های بهداشتی، وسایل حمل ونقل درون شهری و برون شهری و... به گونه ای هستند که امکان استفاده برای معلولان و جانبازان را فراهم نمی کند و از طرفی دیگر، بنا به آمارهای رسمی کشور 10 درصد جمعیت کشور دچار معلولیت هستند. شهر سمنان نیز از این قاعده مستثنی نبوده به طوری که هم دارای تعداد قابل توجهی معلول است و هم اینک شهر وضعیت مناسبی از لحاظ فضایی و امکانات برای معلولین ندارد.

امکان بهره برداری برابر از امکانات زندگی، از حقوق انکار ناپذیر تمامی افراد در هر جامعه است و مشکلات موجود در طراحی شهری و معماری، از بزرگترین موانع حضور افراد دارای معلولیت در فعالیت های اجتماعی است که افراد دارای معلولیت علی رغم برخورداری از قابلیت ها و توانایی های بسیار، به دلیل همین موانع با عدم تحرک و دسترسی مناسب به تسهیلات محیط شهری روبرو هستند.

 نگاهی اجمالی به وضعیت موجود فضاهای شهری نشان می دهد که اغلب این فضاها پاسخگوی نیاز ها و محدودیت افراد دارای معلولیت نبوده و وجود مشکلات فراوان، استفاده مفید از فضاهای شهری و ساختمان های عمومی را برای بسیاری از افراد، به ویژه افراد با محدودیت جسمی و حرکتی را به حداقل رسانده و حتی در برخی از موارد غیر ممکن ساخته است و بدین ترتیب سازگار کردن فضاهای شهری با شرایط این افراد که در عین حال به معنی رعایت شرایط دیگر گروه های جامعه، اعم از کودکان، سالمندان و بیماران نیز هست ضروری می کند.

به طور کلی باید بر این امر اعتراف کرد که اگر چه طی چند سال اخیر قوانینی جهت بهبود وضعیت پیاده رو و فضاهای شهری و توجه به عابر پیاده تصویب شده اما این قوانین در مرحله اجرا و نظارت بسیار ضعیف بوده وبه این امر به هیچ وجه توجهی نشده است و در شهر های ما معلولان به طور کلی به دست فراموشی سپرده شده اند و معلولان نه تنها نمی توانند به کمک دیگران در شهر حرکت کنند بلکه به دلیل بی توجهی به آنها در طرح ها حتی قادر به استفاده از حمل ونقل عمومی نیز نیستند لذا جهت رسیدن به یک شهر پایدار که بستری را جهت رفاه، سعادت و رضایت همه اقشار فراهم می کند امری ضروری و لازم الاجراست.

علی عرب - شهرساز

انتهای پیام/

اضافه کردن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
لطفا اعداد موجود در عکس را در این کادر وارد نمایید.
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با مرات نیوز، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید

1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.
2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.
3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.