شبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنانشبکه اطلاع رسانی مرآت استان سمنان

تصویر روز

فروش محصولات نیروگاه خورشیدی

آخرین اخبار

گفت‌و‌شنودِ شیرین با مسئول انجمن نجوم آسمان کویر سمنان؛
ابد و بیست‌و‌یک روز!/ اگر سیارک شاخ به شاخ با زمین برخورد می‌کرد چه اتفاقی می‌افتاد؟
تصاویر خبری استان سمنان با شبکه اطلاع رسانی مرآت
سیارک جنجالی بیست و یک روز دیگر از چند میلیون کیلومتری زمین عبور خواهد کرد!

به گزارش خبرنگار مرآت، دانش هیجان‌انگیز نجوم حرف‌های بسیاری برای بشری دارد که کنجکاو است بداند جایی از دور از محل سکونتش در سیاره زمین، چه می‌گذرد! بیش از یک‌ماه قبل که فضای مجازی پر شد از گمانه‌زنی‌ها درباره برخورد یک شهابسنگ با زمین، این کنجکاوی‌ها بار دیگر گل کرد و مجموعه‌ای از دانش‌ها و نادانش‌ها بین مردم دست به دست شد و حتی خوراکی هم برای طنازها فراهم کرد! حالا و در آستانه‌ی اردیبهشتِ وعده داده‌شده، پای صحبت‌های مسئول انجمن نجوم آسمان کویر سمنان نشسته‌ایم با این توضیح که این گفتگو درباره شهابسنگ نیست! بی‌مقدمه شما را به مطالعه این گفتگوی شیرین دعوت می‌کنیم.

مرآت: از ابتدا برایمان از ماجرای برخورد شهابسنگ با کره زمین بگویید!

به نام خدا! اولا که آن‌چه که به زمین نزدیک می‌شود، شهابسنگ نیست، بلکه سیارک است. در منظومه شمسی، خورشید در وسط قرار دارد و سیاره‌ها یعنی ستارگان متحرک به دور آن می‌چرخند و در این میان یک‌سری سنگ‌های کوچک وجود دارد که به دور خورشید می‌چرخند اما آن‌قدر بزرگ نیستند که به آن‌ها سیاره بگوییم. چرا چیزی مثل ماه، سیارک نیست؟ به ماه قمر می‌گوییم چون به دور سیاره می‌گردد و نه به دور خورشید.

سیارک‌ها اما به دور سیاره‌ها نمی‌گردند بلکه به دور خورشید می‌گردند و چون اندازه آن‌ها بسیار کوچک است به آن‌ها سیارک می‌گویند. اندازه سیارک‌ها از کمی بزرگ‌تر از مشت انسان شروع می‌شود و ممکن است به اندازه یک خانه هم برسد. غالب سیارک‌ها بین مدار مریخ و مشتری می‌چرخند. شهابسنگی که اخیرا از آن صحبت شد، در واقع یک سیارک است.

این سیارک اتفاقا اسم و شماره خاصی هم دارد. تمامی سیارک‌ها یک کد شناسایی دارند و چون تعداد آن‌ها زیاد است به آن‌ها اعدادی را نسبت داده‌اند. اسم سیارک مذکور 1998 OR2 است. مطمئن نیستم اما احتمالا عدد 1998 باید سال شناسایی این سیارک باشد. قطر تقریبی این سیارک 2 تا 4 کیلومتر است. این سیارک در نهم اردیبهشت‌ماه یعنی بیست و یک روز دیگر به حدود 3.9 میلیون مایلی یعنی حدود 6 میلیون کیلومتری زمین می‌رسد؛ یعنی 16 برابر فاصله ماه تا زمین!

32 هزار کیلومتر در ساعت را تصور کنید!

مرآت: سرعت حرکت این سیارک چقدر است؟

سرعت حرکت آن تقریبا 19 هزار متر بر ثانیه یعنی حدود 32 هزار کیلومتر در ساعت است! چنان‌که اشاره کردم، در نزدیک‌ترین حالت، این سیارک به 6 میلیون کیلومتری زمین می‌رسد! بهتر است بگوییم با وجود این فاصله، احتمال برخورد این سیارک با زمین صفر است. جهت سرعت این سیارک نیز به سمت زمین نیست. به تعبیر ساده، این سیارک شاخ به شاخ به سمت زمین نمی‌آید و در حال حرکت در جهت دیگری است!

این سیارک از 32 سال قبل رصد می‌شود. مدار این سیارک تا حدود 200 سال دیگر به طور کامل و طراحی‌شده توسط نرم‌افزارها در اختیار انسان خواهد بود. کم‌ترین فاصله این سیارک از زمین در گردش به دور خورشید، حدود 100 سال دیگر خواهد بود و این سیارک به 2 میلیون کیلومتری زمین می‌رسد. این سیارک حرکت وضعی دارد و در هر سه ساعت یک‌بار به دور خود می‌گردد.

سیارک، سه سال و نیم دیگر هم از کنار ما عبور خواهد کرد

سیارک مذکور در حرکت انتقالی خود نیز هر 1341 روز یک‌بار به دور خورشید می‌گردد. بنابراین این سیارک سه سال و نیم قبل از کنار زمین رد شده بود و سه سال و نیم بعد و سه سال و نیم‌های بعدی هم از کنار زمین عبور خواهد کرد! این‌بار البته این سیارک به ما نزدیک‌تر است اما برخی گمان می‌کنند که این سیارک تنه به تنه زمین خواهد زد! فواصل نجومی در آسمان بسیار بزرگ‌تر از آن هستند که ما بتوانیم به راحتی این اندازه‌ها درک کنیم؛ برای امتحان، یک‌بار دیگر به فاصله 6 میلیون کیلومتری این سیارک از ما فکر کنید!

این سیارک، بزرگ‌ترین سیارکی است که طی چندماه آینده از کنار زمین عبور می‌کند. چنان‌که اشاره کردم، قطر این سیارک بین 1.1 تا 2.5 مایل یعنی حدود 2 تا 4 کیلومتر است؛ اما برای تقریب به ذهن، اگر همه اندازه‌ها را هزار برابر کوچک کنیم و 2 تا 4 کیلومتر را 2 تا 4 متر درنظر بگیریم، آن‌گاه می‌توانیم تصور کنیم که این سیارک به اندازه یک اتاق 3 در 4 باشد. قطر زمین نیز 12 هزار کیلومتر است و اگر آن را هزار برابر کوچک کنیم به 12 کیلومتر می‌رسد.

اگر فاصله 6 میلیون کیلومتری سیارک را هم هزار برابر کوچک کنیم، به عدد 6 هزار کیلومتر می‌رسیم. بنابراین ما سنگی به اندازه یک اتاق 3 در 4 داریم که در 6 هزار کیلومتری زمینی که کمی از شهر سمنان بزرگ‌تر است، می‌گردد! آن‌چه برخی می‌گویند هم شبیه این است که قرار باشد سنگی از 6 هزار کیلومتری سمنان رد شود و ادعا کنیم که این سنگ به سمنان می‌خورد!

مرآت: اگر فرض کنیم که این سیارک شاخ به شاخ با زمین برخورد می‌کرد، چه اتفاقی می‌افتاد؟

آن‌گاه اهمیت داشت که بدانیم این سیارک در چه جهتی با زمین برخورد می‌کند. ممکن است از کنار زمین عبور کند و تحت جاذبه زمین قرار بگیرد و مسیر آن منحرف شود و به زمین برخورد کند و ممکن است شاخ به شاخ با زمین برخورد کند. نتیجه طبعا خیلی متفاوت خواهد بود؛ چراکه سرعت سیارک در لحظه ورود به محدوده زمین متفاوت خواهد بود.

اگر چنین سیارکی وارد محدوده زمین شود، بی‌تردید تحت تأثیر جو زمین، ممکن است به تکه‌هایی شکسته شود و همچنین ممکن است که بدون شکسته شدن با زمین برخورد کند. با توجه به این که دوسوم کره زمین را آب فراگرفته و یک سوم را خشکی‌ها، احتمال این که سیارک با اقیانوس‌ها برخورد می‌کرد، زیاد بود و اگر با اقیانوس برخورد می‌کرد، احتمالا سونامی‌های بزرگی ایجاد می‌شد.

اگر سیارک به زمین می‌خورد، چندین شهر را نابود می‌کرد!

اما اگر با زمین برخورد می‌کرد احتمالا باعث انفجارهای بسیار بزرگی می‌شد و می‌توانست چندین شهر را به طور کامل تخریب کند اما ناسا به طور مرتب سیارک‌هایی را که به فاصله کم‌تر از 4.6 میلیون مایلی زمین می‌رسند، با عنوان «به طور بالقوه خطرناک» طبقه‌بندی می‌کند اما درباره این سیارک چیزی برای نگرانی وجود ندارد. در مجموع خبر برخورد سیارک با زمین از همان ابتدا به طور آشکاری مطرود بود.

باید در نشر اخباری از این دست دقت شود. البته از این دست اخبار زیاد داریم. چند سال قبل گفتند که مریخ به نزدیک‌ترین حالت خود به زمین می‌رسد. یک‌بار هم گفتند که دو ماه در آسمان دیده خواهد شد! دنیا بر اساس قوانین فیزیک عمل می‌کند و فعلا هیچ تأییدیه‌ای مبنی بر رخ دادن این دست اتفاقات در آینده هم وجود ندارد. این اتفاقات اساسا امکان‌پذیر نیست مگر آن‌که معجزه‌ یا خرق عادتی اتفاق بیفتد.

بسیاری از شهابسنگ‌ها اندازه یک بند انگشت‌اند!

نکته دیگر آن که اکثر شهاب‌هایی که در آسمان می‌سوزند اندازه بسیار کوچکی دارند. اندازه این شهاب‌ها بسیار کوچک‌تر از تصور ماست: به اندازه یک بند انگشت! سنگ‌هایی که خیلی بزرگ‌تر از این باشند، احتمالا در جو قطعه‌قطعه خواهند شد و سنگ‌هایی که از این هم بزرگ‌تر باشند ممکن است با زمین برخورد و تخریب‌هایی ایجاد کنند.

مرآت: با این حساب، سیارک مذکور حتی دیده هم نخواهد شد!

بله با چشم که ابدا دیده نمی‌شود اما وقتی این سیارک به نزدیک‌ترین فاصله خود از زمین برسد، می‌توان با تلسکوپ‌های 6 تا 8 اینچی آن را از سطح زمین مشاهده کرد. کسانی که تلسکوپ ندارند هم می‌توانند پخش زنده عبور این سیارک را از ساعت 2 بامداد 28 آوریل از طریق EDT ببینند.

مرآت: جالب این‌جاست که برخی از پیج‌های اینستاگرامی مطرح می‌کردند که بر اثر عبور این سیارک از کنار زمین، صدای عظیمی شنیده خواهد شد!

این حرف به کلی مطرود است چرا که صدا برای انتقال نیاز به هوا دارد. این سیارک اساسا صدایی ندارد که به ما برسد. فضانوردها اگر در فضا در بیست سانتی‌متری هم حرف بزنند، صدایشان به هم نمی‌رسد؛ چون جوی بین آن‌ها وجود ندارد. بنابراین به طور طبیعی صدایی از سیارک نخواهیم شنید؛ مگر آن که موج رادیویی را به صدا تبدیل کنیم؛ مثل کاری که با امواج رادیویی خورشید و مشتری کردیم.

مرآت: این سیارک‌ها سال‌های طولانی است که دور خورشید می‌چرخد؛ چرا تا الان با چیزی برخورد نکرده؟

4 میلیارد سال قبل یعنی از ابتدای تشکیل منظومه شمسی، سیارک‌ها دچار فعال و انفعالات شدیدی بودند و با هم برخورد می‌کردند و تکه‌تکه می‌شدند. اکنون و پس از یک دوره زمانی طولانی، سیارک‌ها به یک ثبات مداری رسیده‌اند. مقصودم این نیست که احتمال برخورد سیارک‌ها با اجرام دیگر وجود ندارد اما خیلی کم پیش می‌آید که این اجرام با هم برخورد کنند.

900 ماهواره فعالی که بالای سر ما هستند!

هریک از این سیارک‌ها مداری دارند؛ درست مثل ماهواره‌هایی که ما به آسمان فرستاده‌ایم. بالای سر ما تقریبا 900 ماهواره فعال وجود دارد. چرا این ماهواره‌ها با هم برخورد نمی‌کنند؟ چون هریک مداری دارند و در ارتفاع خاصی به دور زمین می‌چرخند. سیارک‌ها هم همین‌طور هستند. اگر هم برخوردی محتمل باشد، آن‌چه که بر روی سیارک‌ها تأثیر می‌گذارد، گرانش سیارات یا خورشید است.

یعنی ممکن است وقتی سیارک از کنار سیاره‌ای عبور می‌کند، تحت تأثیر جاذبه آن سیاره قرار بگیرد و در آن اعوجاج مداری ایجاد کند و مسیر آن را منحرف کند. ناسا پیش‌تر ماهواره‌ای را به فضا فرستاد. این ماهواره طوری طراحی شده بود که وقتی به مشتری برسد، از گرانش مشتری کمک بگیرد و به تعبیر ساده خود را سنگ‌قلاب کند و به سمت زحل برود و وقتی به زحل رسید هم همین‌کار را تکرار کند.

در واقع می‌توان از گرانش سیاره‌ها برای تشدید سرعت ماهواره‌ها استفاده کرد.

مرآت: در فیلم «مریخی» هم فضانوردِ داستان از چنین ترفندی استفاده کرد!

 بله دقیقا. ماهواره وویجر پلوتو را رد کرده و در سال 2018 منظومه شمسی را ترک کرد! این ماهواره از همین نقاط لاگرانژی استفاده کرده است. ممکن است برای این سیارک هم چنین اتفاقی بیفتد. ممکن است وقتی سیارک در حال عبور از کنار سیاره‌ای است، گرانش سیاره بر آن تأثیر بگذارد. این اتفاق چند سال قبل برای یکی از دنباله‌دارها افتاد. گرانش خورشید آن‌قدر راه این دنباله‌دار را کج کرد که در نهایت دنباله‌دار خود را به خورشید زد و خودکشی کرد!

قانونِ بوده و سیاره‌ای که یافت نشد!

مرآت: بخشی از ماجرا را هنوز نفهمیده‌ام! سیارک امروز، 4 میلیارد سال قبل چه وضعیتی داشته؟

وقتی سیارات کشف شدند، ما به یک نظم بین فواصل سیارات رسیدیم که به قانون «بوده» معروف است. مثلا قانون بوده می‌گوید اگر سیاره اولی از خورشید 5 متر فاصله بگیرد، سیاره بعدی 10 متر فاصله می‌گیرد. در واقع فواصل نسبتی با هم دارند. همین نسبت به ما می‌گفت که قاعدتا باید بین مشتری و مریخ، سیاره دیگری وجود داشته باشد. دانشمندان طبق قانون بوده به دنبال کشف این سیاره بودند اما یافت نشد!

بعدها که خرده‌سیاره‌ها کشف شدند، فهمیدند که احتمالا 4 میلیارد سال قبل، مابین مشتری و مریخ سیاره‌ای در حال تشکیل بوده اما جاذبه خورشید و مشتری یک تقابل گرانشی ایجاد کرده و اجازه تشکیل یک سیاره را بین مشتری و مریخ نداده. بین مشتری و مریخ نواری است که به آن کمربند سیارکی می‌گوییم و میلیون‌ها سنگ و خرده‌سیارک در آن وجود دارد که دور خورشید می‌چرخند.

غالب سیارک‌ها به محدوده مریخ-زمین وارد نمی‌شوند

برخی از این سنگ‌ها مدارهای بیضوی‌تری دارند. در واقع این سیارک‌ها حسب اندازه و سرعتشان، مدارهای مختلفی دارند. غالب سیارک‌ها در کمربند سیارکی، مدار مشخصی دارند و در محدوده مریخ به سمت زمین وارد نمی‌شوند اما از میان این سنگ‌ها، برخی در مدار جدایی افتاده‌اند و دور خورشید می‌چرخند و به همین خاطر گاهی ممکن است به زمین نزدیک شوند و اتفاقی که در اردیبهشت‌ماه نمونه آن را شاهد خواهیم بود، رخ می‌دهد.

بسیاری از این سنگ‌ها و خرده‌سیارک‌ها نام‌گذاری شده‌اند. فکر می‌کنم چندی قبل بود که سنگی که قطر آن 10 کیلومتر بود را به نام پروفسور نادری، به نام سیارک نادری نامگذاری کردند.  جالب این است که این کمربند سیارکی است که پیش از صبح صادق، در آسمان روشنایی ایجاد می‌کند که به آن صبح کاذب می‌گویند. در واقع نور خورشید به کمربند سیارکی می‌تابد و شرق ما را روشن می‌کند و ما گمان می‌کنیم که اذان صبح فرارسیده است.

مرآت: جنس سیارک‌ از چیست؟

مواد تشکیل‌دهنده سیارک‌ها متفاوت است. به همین خاطر، وقتی شهابسنگی به زمین می‌رسد از نوع سنگ آن تشخیص می‌دهیم که زمینی نیست. اما در غالب آن‌ها سنگ یعنی ماده سیلیکات وجود دارد. بر همین مبنا بود که دریافتند تناسب ترکیب سنگ‌های روی کره زمین با سنگ‌های ماه یکسان است و فهمیدند که ماه از زمین جدا شده است!

مرآت: اولین رویداد نجومی مهمی که در سال 99 با آن مواجه خواهیم شد چیست؟

خورشیدگرفتگی یکم تیرماه. این کسوف در سراسر ایران قابل مشاهده خواهد بود. احتمالا در سمنان و در ورزشگاه تختی برنامه وسیعی خواهیم داشت.

انتهای پیام/ح

اضافه کردن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
لطفا اعداد موجود در عکس را در این کادر وارد نمایید.
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با مرات نیوز، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید

1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.
2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.
3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

بازگشت به ابتداي صفحه